Landschapsvisie Zuidelijke Hondsrug vormt basis voor versterking ruimtelijke kwaliteit

De Hondsrug is een uniek en eeuwenoud landschap in Zuidoost-Drenthe met de status van UNESCO Global Geopark. Het zuidelijke deel van dit gebied (gelegen binnen de gemeenten Borger-Odoorn, Emmen en Coevorden) staat voor grote en complexe uitdagingen: van de energietransitie en de woningbouwopgave tot klimaatadaptatie, de transitie van de landbouw en het herstel van biodiversiteit. Om deze ruimtelijke ontwikkelingen in goede banen te leiden én te benutten voor de versterking van de streekidentiteit, heeft Strootman Landschapsarchitecten in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen en in opdracht van de provincie Drenthe een Landschapsvisie opgesteld.

De landschapsvisie beschrijft de ontstaansgeschiedenis van het landschap. De visie vertelt niet alleen over de vorming van de natuurlijke ondergrond gedurende de ijstijden, maar ook hoe de mens het landschap cultiveerde en naar zijn hand zette gedurende de afgelopen duizenden jaren. Het document ondersteunt de visievorming en gebiedsprocessen en helpt iedereen die professioneel of uit interesse betrokken is bij het landschap om het landschappelijk erfgoed beter te begrijpen en te benutten: bewoners, maar ook boeren, natuurbeheerders, ontwerpers en beleidsmakers.

De landschapsvisie laat zien hoe het landschap het verhaal vertelt van menselijk handelen. De Hondsrug zelf is circa 200.000 jaar geleden gevormd onder een 200 tot 300 meter dikke ijskap als een reeks kaarsrechte keileemruggen (‘megaflutes’). Door de hogere ligging bood het al vroeg een aantrekkelijke woonplaats voor de prehistorische mens, waarvan hunebedden, grafheuvels en raatakkers (Celtic fields) nog altijd de stille getuigen zijn. Maar het gebied kent meer historisch gegroeide lagen. Vanaf de middeleeuwen ontstond het kenmerkende esdorpenlandschap op het zand met zijn drie-eenheid van essen, beekdalen en velden. Aan de randen en in het oosten van het Bourtangerveen verrezen later de randveenontginningen met hun opstrekkende verkaveling en het strakke, planmatige turfwinningslandschap met kanalen en wijken.

De visie laat ook zien hoe we, door het landschap goed te ‘lezen’, aanknopingspunten kunnen vinden voor de ruimtelijke opgaven van nu door rekening te houden met de logica van de bodem en het watersysteem. Het watersysteem rond de keileemruggen, dekzandvlaktes en beekdalen is heel specifiek. Op plekken met een leem- of potkleilaag in de ondergrond zakt het water niet gemakkelijk weg, wat kansen biedt voor natte natuur en beekdalherstel. Op de hogere zandruggen is het juist droog. Door water en bodem sturend te laten zijn en de gelaagdheid van het landschap te benutten, kunnen we beter anticiperen op droogte en piekbuien.

In de landschapsvisie ligt de focus nadrukkelijk op het behouden, herkenbaar maken en beleefbaar houden van de aardkundige, archeologische en cultuurhistorische kwaliteiten. Het document formuleert heldere ruimtelijke principes per hoofdlandschap en per opgave. Daarnaast bevat het voorbeelduitwerkingen voor locaties waar veel opgaven samenkomen, en biedt het een overkoepelende synthese van de ruimtelijke principes voor het gehele Hondsrugcomplex.

De aanleiding voor het maken van de landschapsvisie was de behoefte aan een inspirerend en richtinggevend kader voor de regio. Met de landschapsvisie ligt er een document dat keuzes in de omgevingsvisies en het Drentsch Programma Landelijk Gebied (DPLG) voedt en verrijkt en gebiedspartners en initiatiefnemers inspireert hoe de ruimtelijke kwaliteit versterkt kan worden.

Landschapsvisie Zuidelijke Hondsrug vormt basis voor versterking ruimtelijke kwaliteit

Gallery