Kansen voor natuurpositieve notenteelt in Nederland

‘Wat is het potentieel van natuurpositieve notenteelt in Nederland om bij te dragen aan biodiversiteitsherstel, duurzame voedselsystemen en ruimtelijke opgaven?’ Vanuit deze onderzoeksvraag onderzocht Strootman Landschapsarchitecten in opdracht van WWF-NL welke kansen er zijn – en wat de kansrijke gebieden zijn – voor notenteelt. WWF-NL en Strootman Landschapsarchitecten doen dit vanuit de overtuiging dat het Nederlands agrarisch landschap kansen biedt om de biodiversiteit te versterken en tegelijkertijd nieuwe perspectieven voor de landbouw te ontwikkelen. De resultaten van het onderzoek laten zien waar de uitdagingen en kansen het grootste zijn - maar mogelijkheden zijn er overal! Bedoeld om beleidsmakers en initiatiefnemers te inspireren, kan het rapport helpen om passende middelen en beleid in te zetten voor een toekomst waarin landbouw en natuur hand in hand gaan.

Notenteelt draagt bij aan de eiwittransitie in Nederland. Noten vormen een essentiële en gezonde bron van plantaardige eiwitten en vetten. Het WWF-NL ziet natuurpositieve Nederlandse notenteelt daarom als een mogelijkheid om de afhankelijkheid van dierlijke productie van eiwitten te verminderen, met allerlei positieve effecten op de wereldwijde biodiversiteit. Het Voedingscentrum adviseert een dagelijkse consumptie van 25 gram. Maar doordat 99% van de noten uit het buitenland komt, leidt dit tot ecologische uitdagingen zoals veel gebruik van wateren ongecontroleerd gebruik van bestrijdingsmiddelen. Door inheemse notenteelt – zoals hazelnoten, walnoten en tamme kastanjes – te stimuleren, kunnen we bijdragen aan voedselzekerheid en een duurzamer voedselsysteem. De uitdaging is om natuurpositieve notenteelt aan werkbare bedrijfsstrategieën en verdienmodellen te koppelen.

Het rapport laat zien aan welke landelijke opgaven natuurpositieve notenteelt kan bijdragen en in welke landschappen natuurpositieve notenteelt passend is. Factsheets bieden een kenschets van teeltkenmerken, ecologische functies, cultuurhistorie en opbrengsten. Zij geven ook een indicatie van het te verwachten eiwitgehalte per notensoort en basiskennis om te onderzoeken hoe en met welke soorten natuurpositieve notenteelt het beste kan bijdragen aan een toekomstbestendig en biodivers landschap. Stapelkaarten van opgaven en geschikte groeiplaatsen van veelbelovende notensoorten – naast de inheemse soorten ook pecan, amandel en zwarte noot - geven input aan een kaart waarin de potentie per noot wordt verbeeld.

Per notensoort geeft het rapport aan wat de bijdrage is aan opgaven en aan de biodiversiteit. Daarbij is het belangrijk te weten dat notenbomen alleen niet voldoende zijn om bij te dragen aan het verbeteren van de biodiversiteit. Voor een substantiële bijdrage zijn aanvullende planten en bomen nodig en is het nodig om te werken aan een brede toepassing van natuurinclusieve maatregelen zoals bodembedekking, het creëren van verbinding in het landschap, voorzien in jaarrond voedsel voor bestuivende insecten en het terugbrengen van het gebruik van gif. Notenbomen kunnen een bijdrage leveren door de structuurwaarde van de bomen, schuilmogelijkheden voor fauna en nectarbronnen voor insecten. Notenteelt draagt bij aan het oplossen van ruimtelijke opgaven door minder uitspoeling van nutriënten, verbetering van de bodemstructuur en een toekomstbestendig watersysteem.

Landschappen waar notensoorten veel bijdragen aan het oplossen van ruimtelijke opgaven én aan de kwaliteit van het landschap zijn onder andere het Midden-Nederlands Rivierlandschap (denk: de Betuwe), waar ze kunnen bijdragen aan diversificatie van de fruitteelt, de hellingen van de Zuid-Limburgse heuvels, waar ze kunnen bijdragen aan het vertragen van piekbuien, en in zand- en voormalige hoogveenlandschappen, waar ze een alternatief of aanvulling kunnen vormen voor de huidige vormen van landbouw. Het rapport is aangeboden aan de landbouwgedeputeerde van de Provincie Gelderland, een provincie waar veel kansen liggen voor natuurpositieve notenteelt.

Kansen voor natuurpositieve notenteelt in Nederland

Gallery