Proeftuin Cajanus, een tuin om in te wonen

Proeftuin Cajanus is een natuurinclusieve, sociaal duurzame en veelzijdig nieuwe woonontwikkeling binnen de Haarlemse wijk Schalkwijk. Bij Proeftuin Cajanus komen innovatie, sociale diversiteit, community en duurzaam bouwen bij elkaar. Proeftuin Cajanus is bijzonder door de afwisseling in woonvormen en de kwaliteit van de openbare ruimte. Contact met de natuur en met elkaar staan centraal in het plan. Het bomenrijke landschap vormt de structuur van het ontwerp. De woningen zijn in kleine eenheden geclusterd rondom collectieve hoven en zijn volledig gemaakt van natuurlijke materialen en restproducten. Strootman Landschapsarchitecten ontwerpt de openbare ruimte binnen een samenwerkingsverband van de HBB Groep in samenwerking met FARO architecten.

Locatie

Zwemmerslaan 2-4, Haarlem

Opdrachtgever

Gemeente Haarlem

Partners

HBB Groep in samenwerking met FARO, Gaaga, WikiHouse, Merosch, Smits Rinsma, Knarrenhof

Oppervlakte

3 ha.

Ontwerpjaar

2026

Uitvoering

2026-

Proeftuin Cajanus bestaat uit zes unieke communities, elk met een eigen karakter en doelgroep, maar altijd in verbinding met het geheel. Van wooncoöperaties (Stichting Knarrenhof) tot zelfbouwwoningen in het Wikihouse-principe, grote eengezinswoningen en bestaande Tiny Houses. Een groot deel van de woningen is ontworpen rondom hofjes. De bewoners zijn verantwoordelijk voor het onderhoud en beheer van hun eigen hof. Binnen elke community worden de bewoners uitgenodigd en uitgedaagd om elkaar op te zoeken en hun hofje samen verder naar wens in te richten.

image-part
image-part

De landschappelijke structuur van de wijk is ontworpen door Strootman Landschapsarchitecten, waarbij de bestaande natuur de basis vormt. In Proeftuin Cajanus verbindt het landschap de mensen. De waardevolle bomen blijven behouden en bepalen mede de contouren van de bebouwing, leggen de ontwerpers uit. De wijk ademt rust, ruimte en verbondenheid – met elkaar én met de omgeving. Er komen goede verbindingen met de omgeving voor voetgangers en fietsers. Het gebied wordt nagenoeg autovrij gemaakt. Het maaiveld blijft gedomineerd door de talrijke mooie bomen die er al meer dan 30 jaar staan. We beroeren de ondergrond minimaal en dat komt het bodemleven ten goede. Veruit de meeste woningen zijn grondgebonden zodat er een optimale relatie zal bestaan tussen de gebouwen en het maaiveld.

We verbinden zes gebouwclusters met een landschappelijke inrichting. Een landschap met weide, ruigtes en bosschages ‘spoelt’ door Proeftuin Cajanus. We maken plekken, wadi’s en reliëf met beplanting waarmee de biodiversiteit een impuls krijgt. In elk cluster bevindt zich een groen hofje voor gemeenschappelijk gebruik van een ‘community’. Alle buitenruimte is openbaar toegankelijk. Een stelsel van kronkelende paden met een natuurlijke uitstraling zorgt voor verbinding tussen de communities onderling én de omgeving. Naast de meer functionele hoofdpaden zijn er ook een Avonturenpad, een Voedselbospad en een karrespoor op Proeftuin Cajanus: verbindingen die op een natuurinclusieve manier de gemeenschapszin stimuleren. Proeftuin Cajanus krijgt een uitstekende aanhechting op de omgeving en de Groene Zoom. De kwaliteit van de randen benutten we door zichtrelaties en verbindingen tussen binnen en buiten  te versterken met meer openheid in de beplantingslaag- soms juist verdichten we de rand ten faveure van ruimtelijke kwaliteit en natuurwaarden. Artist impressions: WAX